Adeiladwyd rhan o'r ffermdy rhestredig Gradd II* yn yr 16eg ganrif o olion ffreutur yr Abaty ac yna fe'i hailadeiladwyd fel plasty ym 1670-80. Mae'r llawr gwaelod yn cynnwys parlwr panelog gyda nodweddion o'i orffennol bonheddig, gan gynnwys paentiad panel o ddiwedd yr 17eg ganrif a nenfydau wedi'u peintio. Mae yna hefyd risiau o'r 17eg ganrif, a chegin fawr, sy'n cadw ffitiadau o'i ddefnydd fel ffermdy tenant Cymreig yn y 19eg a'r 20fed ganrif.


Mae gan y ffermdy hanes cymdeithasol a stori bensaernïol ddiddorol i'w hadrodd ond mae bellach mewn cyflwr gwael ac angen ei adfer ar frys. Yn ystod 2026, mae Ymddiriedolaeth Ystrad Fflur wedi gwneud gwaith atgyweirio dros dro a ariannwyd gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri. Roedd y prosiect yn cynnwys cynnal y tu mewn cyfan, ailadeiladu un o'r waliau cefn a chadw paentiad eiconig y parlwr. Hefyd, mae gwirfoddolwyr wedi catalogio a storio gweddill cynnwys y ffermdy yn ddiogel.


Mae'r Ymddiriedolaeth yn datblygu cynlluniau i warchod y ffermdy dros y blynyddoedd nesaf, fel rhan o'r amcan i atgyweirio ac ailddefnyddio adeiladau'r fferm i greu Canolfan Ystrad Fflur.

Poriwch ddetholiad o eitemau o'r archif isod.  Mae disgrifiad yn ymddangos wrth i chi hofran ar y delwedd.